28-02-2018 10:16

Zorgen nootropics voor een klasseverschil?

Een paar weken geleden was ik op de Brave New World conferentie in Leiden. Ik had bijzonder veel zin om bij het evenement te zijn, met name door de aanwezigheid van Neil Harbisson, een cyborg kunstenaar.

Hedendaagse cyborg

Rond zijn twintigste kreeg hij een schedelimplantaat. Toen ik dat verhaal hoorde, realiseerde ik mij dat de chip in mijn lichaam niet zoveel voorstelt. Net zo min als de nootropics die ik slik. Neil, dat is pas een echte biohacker. Hij grijpt met elektronica in op zijn brein om zichzelf te verbeteren.

Neil Harbisson is kleurenblind geboren. Met zijn implantaat is hij in staat om kleuren te horen. Dat is natuurlijk fantastisch. Je zou kunnen zeggen dat Neil niet de volledige capaciteiten bezat die de rest van de maatschappij wel heeft en dat hij nu wel op hetzelfde niveau mee kan doen.

Immers, ontzettend veel dingen in de wereld zijn gebaseerd op kleuren. Niet alleen verkeerslichten, maar ook kaarten van metroverbindingen en hoe we door de wereld navigeren. Nu met Google Maps komt het minder voor, maar toen ik vroeger in mijn dorp iemand de weg moest wijzen? Dan noemde ik vaak de kleur als bijvoeglijke naamwoord: “Bij het huis met het blauwe dak naar rechts en dan bij het gebouw met de paarse gordijnen moet je zijn”.

Kleur in onze cultuur

Kleur speelt een dominante rol in onze cultuur. Niet alleen wanneer het gaat om het zoeken van plekken of metro routes. Denk aan Groenland, het Rode Kruis en de blauwvingers (zo worden inwoners van de stad Zwolle genoemd). Als je niet de zintuiglijke ervaring van ‘kleurenzien’ hebt, dan loop je ook in cultureel opzicht achter. Niet dat Groenland heel groen is en de inwoners van Zwolle echt blauwe vingers hebben, maar toch.

Neil kan nu dus wel meekomen met de rest van de maatschappij die kleuren kan zien. Hij kan er zelfs nog meer mee. Ten eerste is het implantaat van Neil via bluetooth verbonden aan zijn smartphone. Daarmee kan hij foto’s downloaden en daar naar luisteren.

Zo stuurt een vriend van hem af en toe een foto van een zonsondergang in Australië en luistert hij naar de foto’s die de International Space Station (ISS) maakt. Hij zegt daar zelf over: “De ruimte zit vol met kleuren, dat realiseren de meeste mensen zich niet”.

Het tweede voordeel dat Neil heeft, is dat het kleurenspectrum dat hij kan horen, breder is dan het spectrum dat wij met onze ogen kunnen zien. Hij is ook in staat om infrarood en ultraviolet te horen. Hierover zegt hij: “Het valt me op dat in veel banken waar ik kom, de bewakingscamera’s helemaal niet aan staan. Ik hoor namelijk geen infrarood daar”.

Oneerlijk voordeel

Zijn de rollen daarmee juist niet omgedraaid? Met zijn bluetooth verbinding en zijn uitgebreide kleurenspectrum heeft hij meer mogelijkheden dan wij. Hij heeft zichzelf een upgrade gegeven. Volgens hem is dat een basisrecht: hij maakt zich sterk voor zijn visie dat iedereen die mogelijkheid moet hebben. Tenminste, iedereen die dat wil.

Ik vroeg aan Neil of dit niet leidt tot een klasseverschil. Zijn alleen de welgestelden in de wereld straks in staat om zulke technologie te kopen en te gebruiken? Zijn antwoord is dat het een vrije keuze moet blijven.

Zelf ben ik het hier wel mee eens, maar wat als heel veel mensen deze (individuele) keuze maken en dat je daardoor niet meer kan achterblijven? Dan maakt een individuele keuze wel uit. Een alternatief scenario is dat het deels wordt opgelegd, bijvoorbeeld door je ouders, werkgever of de overheid.

Human enhancement

De ontwikkeling die Neil vertegenwoordigt wordt ook wel ‘human enhancement’ genoemd: het toevoegen van technologie om je capaciteiten of vaardigheden te verbeteren.

In essentie is het niet nieuw. Als jij een bril draagt, heb jij jezelf ook kunstmatig verbeterd: de capaciteit om dingen veraf of dichtbij scherp te zien. Hetzelfde geldt voor een mobiele telefoon: direct communiceren met mensen die honderden kilometers ver weg zijn. De huidige smartphones nemen nog meer functies over of optimaliseren die. Denk aan Evernote om kennis te bewaren, een digitale agenda om afspraken te onthouden en vertaalapps om een andere taal te begrijpen.

The Matrix

De ultieme vorm van ‘human enhancement’ is wanneer we kunstmatige intelligentie direct koppelen aan menselijke intelligentie. Dit is het toekomstbeeld dat de Wachowski broers schetsen in de eerste film uit The Matrix-trilogie. Daar krijgt Neo, gespeeld door Keanu Reeves, software direct gedownload in zijn brein. Na een paar uur direct verbonden te zijn met een computer heeft hij de hoogste dan in karate, kung-fu, jiu jitsu en alle andere Aziatische vechtsporten.

Deep Brain Stimulation

Hoe lang blijven films zoals The Matrix nog daadwerkelijk science fiction? De neurowetenschappen ontwikkelen zich razendsnel. Artsen en wetenschappers doen bijvoorbeeld veelbelovende experimenten met ‘deep brain stimulation’ bij patiënten die lijden aan de ziekte van Parkinson.

Kort door de bocht betekent dat: op het moment dat wetenschappers zwakstroom sturen door een naald die in het brein van de patiënt zit, dan verdwijnen alle trillingen en schokken in het lijf. Sterker nog, de patiënt krijgt daardoor zijn of haar fijne motoriek weer terug. Een voorbeeld kun je zien in deze video.

De volgende stap in deze ontwikkeling is dat we ‘deep brain stimulation’ niet alleen gebruiken om zieke mensen beter te maken, maar om normale mensen nog beter te maken. Dit is onder andere de visie van Elon Musk met het bedrijf Neuralink. Met een hersenimplantaat kunnen we kunstmatige intelligentie direct koppelen aan menselijke intelligentie.

De rol van nootropics

Tot het moment dat we direct 1.000 extra IQ punten of ‘instant focus’ krijgen door het activeren van een hersenimplantaat, moeten we het doen met de mogelijkheden die we nu hebben. Zoals gezonde voeding, goed slapen en het slikken van nootropics.

Wat betekent dit toekomstbeeld voor hoe we nu naar nootropics kijken? Ik ervaar zelf de voordelen in de vorm van een scherpere focus, meer concentratie en een beter geheugen. Maar wat gebeurt er als het nemen van nootropics de norm wordt? Het kan dan ook sociale implicaties hebben: wat als je wordt uitgelachen en buitengesloten als jij voor jezelf besluit om daar niet aan mee te doen?

Of neem een ander scenario (maar niet ondenkbaar in beroepen die een immense focus vragen zoals beurshandelaren of pokerspelers): je werkgever stelt je verplicht om nootropics te slikken. Een moment van verloren focus kan daar enorme financiële verliezen betekenen.

Impact

Het gebruiken van nootropics is een vrije en individuele keuze. Wat mij betreft blijft dat ook zo. Je mag zelf beslissen of je het wil gebruiken of niet. Maar wat als we nog dieper en ingrijpender aan onze hersenen kunnen sleutelen? Dan kan het wel impact hebben op je professionele leven, op je sociale leven en hoe we met elkaar omgaan in de maatschappij.

Om die reden moeten we daar nu al over nadenken en discussiëren. Met of zonder nootropics. Die keuze heb je nog steeds.

Auteur

Dit artikel is geschreven door Peter Joosten. Peter is trendwatcher, biohacker, menselijk proefkonijn, blogger op ProjectLeven.nl en host van de populaire podcast Project Leven Show.

Posted in Lifestyle By

Peter Joosten